Χειμώνας 1934: πώς η Αθήνα επέζησε από τον πιο σοβαρό παγετό στην ιστορία

Αθήνα γνώρισε πολλές χιονοπτώσεις και κρύα κύματα, αλλά κανένα δεν έμεινε χαραγμένο στη συλλογική μνήμη τόσο βαθιά όσο κρύος Φεβρουάριος 1934.

Τότε ήταν που γνώρισε η πρωτεύουσα χαμηλότερη θερμοκρασίακαταγράφηκε ποτέ στην ιστορία του: το θερμόμετρο έπεσε σε επίπεδο που φαίνεται σχεδόν αδύνατο για την πόλη.

Ένα πρωί οι δρόμοι της πρωτεύουσας χαιρέτησαν τον κόσμο με −10,4°C – αυτό έγινε η πιο σκληρή χειμερινή δοκιμασία στη σύγχρονη ιστορία Αθήνα.

«Σκι στην καρδιά της Αθήνας»

Οι εφημερίδες της εποχής περιέγραφαν με δραματικούς τόνους όσα συνέβαιναν. Κάτω από μια από τις φωτογραφίες υπήρχε μια λεζάντα: «Σκι στην καρδιά της Αθήνας». Και αυτή δεν ήταν μια εικόνα από τις Άλπεις ή από Παρνίτεςκαι το πλαίσιο με οδούς Σταδίου.

Στη φωτογραφία, τυλιγμένη σε έντονη χιονόπτωση, τρεις φιγούρες με παγοπέδιλα στέκονταν έξω από ένα κτίριο. Παλαιά Βουλήδείχνοντας σχεδόν συμβολικά την κλίμακα του φαινομένου.

Το ημερολόγιο έδειξε Φεβρουάριος 1934και η πόλη κυριολεκτικά «ντύθηκε» στα λευκά. Σύμφωνα με μετρήσεις, μετεωρολογικός σταθμός Ζαππίωνα εγγεγραμμένος −7°Cκαι μέσα Γεωπονική σχολή καταγράφηκε ιστορική σημασία −10,4°C. Στο κέντρο Αθήνα έφτασε το πάχος του χιονιού 40 εκατοστά – μια φιγούρα που φαίνεται απίστευτη ακόμα και στα πρότυπα των σύγχρονων χιονοπτώσεων.

Πόλη σε παράλυση

Το κύμα κακοκαιρίας κράτησε περίπου δύο μέρεςαλλά οι συνέπειες ήταν σοβαρές.

Αθήνα με πληθυσμό περίπου 811.000 άτομα δεν ήταν έτοιμοι. Σχολεία, καταστήματα και κρατικές υπηρεσίες έκλεισαν και οι τηλεφωνικές και τηλεγραφικές γραμμές διακόπηκαν. Τα λεωφορεία και σε πολλές περιπτώσεις τα τραμ σταματούσαν και η πόλη ήταν κυριολεκτικά παγωμένη.

Όσοι εξακολουθούσαν να προσπαθούν να μετακινηθούν συχνά βρίσκονταν κλεισμένοι σε οχήματα. Οι εφημερίδες των επόμενων ημερών δημοσίευσαν εκτενείς αναφορές για “οι ταλαιπωρίες των οδηγών”περιγράφοντας Αθήνα χωρίς σχέδιο αντίδρασης στα ακραία καιρικά φαινόμενα.

Απώλεια ζωής και ζημιές

Οι χιονοπτώσεις και ο παγετός απομάκρυναν τρεις ζωές. Μεταξύ των νεκρών ήταν και ένας άνδρας που υπέφερε από δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα λόγω χρήσης φριτέζας σε εσωτερικό χώρο.

Καταγράφηκαν πολλές βλάβες, τραυματισμοί και ζημιές – από σοβαρές έως «ηπιότερες». Περισσότερο 15 άτομα μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο με μώλωπες και τραύματα μετά από «μάχες» χιονιού – μια απροσδόκητη παρενέργεια της κακοκαιρίας.

Η έλλειψη εμπειρίας ήταν εμφανής και στις κυβερνητικές οδηγίες: εντολές για πυροσβέστες ρίξτε νερό για να λιώσει ο πάγοςαπλώς χειροτέρεψε την κατάσταση, μετατρέποντας τους δρόμους σε αληθινά παγοδρόμια. Ουσιαστικά δεν υπήρχε οργανωμένο ξέφωτο: η πόλη περίμενε να λιώσει μόνο του το χιόνι.

Προσφυγικές γειτονιές δέχονται επίθεση

Το πιο βαρύ πλήγμα έπεσε στις περιοχές που διέμεναν πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία.

Εκείνη την εποχή δεν υπήρχαν οργανωμένοι κρατικοί οικισμοί και χιλιάδες μετανάστες ζούσαν σε σπίτια από τούβλα από λάσπη και προσωρινούς στρατώνες.

ΣΕ Δραπετσόνη, Παλιά Κοκκινιά και σε «Armenica» στη Νίκαια Δεκάδες, και σε ορισμένα σημεία εκατοντάδες κτίρια κατέρρευσαν κάτω από το βάρος του χιονιού. Χωρίς επαρκή θέρμανση, νερό και καύσιμα, οι κάτοικοι έρχονται αντιμέτωποι με ένα πραγματικό ανθρωπιστική κρίση.

Χαρά στο κρύο

Σε αυτό το πλαίσιο, μόνο νέοι και παιδιά έδειχναν να μπορούν να απολαύσουν το σπάνιο φαινόμενο. Μαθητές συγκεντρώθηκαν στο Πανεπιστήμιο διοργανώνοντας χιονομαχίες με περαστικούς κάθε ηλικίας.

Ωστόσο, η διασκέδαση δεν ήταν για όλους: βάσει καταγγελιών, η αστυνομία επενέβη και προχώρησε σε συλλήψεις. Ένα από τα πιο περίεργα επεισόδια αυτών των δύο ημερών ήταν η απότομη αύξηση των πωλήσεων ισχυρού αλκοόλ – με την ελπίδα ότι θα «ζεστανόταν» τουλάχιστον για λίγο.

Σημείωμα

Είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι το πρόβλημα του κρύου στην Ελλάδα είναι όχι ιστορικός αναχρονισμόςαλλά μια ζωντανή κοινωνική πραγματικότητα.

Ακόμα και σήμερα για πολλά νοικοκυριά η συνήθης χειμερινή θερμοκρασία στο σπίτι είναι 12–15°C. Αυτό δεν είναι ακραίο ή εξαίρεση, αλλά ο καθημερινός κανόνας για χιλιάδες οικογένειες.

Πριν τη μαζική αεριοποίηση και συγκεντροποίηση των συστημάτων θέρμανσης τα μισά σπίτια στην Αθήνα δεν είχαν σωστή θέρμανση. Μετά την έναρξη της οικονομικής κρίσης, η κατάσταση όχι μόνο δεν βελτιώθηκε, αλλά επιδεινώθηκε απότομα.

Σύμφωνα με διάφορες εκτιμήσεις, έως και το 50% των νοικοκυριών στην Αθήνα σήμερα ζουν στην πραγματικότητα χωρίς θέρμανσηγιατί δεν έχουν τη δυνατότητα να πληρώσουν για τη δουλειά του.

Μερικοί κάτοικοι βασίζονται σε εναλλακτικές μεθόδους θέρμανσης:

• τζάκια και καυσόξυλα,
• καλοριφέρ λαδιού,
• κλιματιστικά σε λειτουργία θέρμανσης.

Ωστόσο ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού δεν έχει καν τα μέσα για αυτό. Τουλάχιστον το ένα τρίτο των κατοίκων της Αττικής βρίσκεται σε κατάσταση ενεργειακή φτώχεια – όταν η θέρμανση είτε λείπει εντελώς είτε χρησιμοποιείται σποραδικά και σε ανεπαρκείς ποσότητες.

Σε αυτό το πλαίσιο, η συζήτηση για έναν «ήπιο ελληνικό χειμώνα» δεν μοιάζει με κλιματικό γεγονός, αλλά επίμονος κοινωνικός μύθοςπου συγκαλύπτει τη χρόνια ευπάθεια εκατομμυρίων ανθρώπων.

ΥΓ Παρεμπιπτόντως, τα τελευταία χρόνια, αριθμός θανάτων από το κρύο, όχι λιγότερο από το αξιομνημόνευτο 1934. Προσπαθούν όμως να μη μιλήσουν γι’ αυτό, γιατί επιτρέπεται μιλάμε μόνο για νεκρός από τη ζέστη.

Source link